استثناء:

اسمی است که بعد از کلمات استثناء «إلّا، غیر، سوی » آمده و از حکمی که قبل از آن واقع شده خارج می شود.

اقسام استثناء:

1) متصل: آن است که مستثنی و مستثنی منه از یک جنس هستند

این نوع مستثنی همواره منصوب است. الرجال «مستثنی منه ، یوسف «مستثنی»

2) منقطع: آن است که مستثنی و مستثنی منه از یک جنس نیستند.

این نوع مستثنی نیز همواره منصوب است.

3) مفرّغ: آن است که مستثنی منه آن حذف شده و قبل از إلّا منفی یا سؤالی است.

در استثناء مفرّغ اعراب مستثنی با توّجه به آنچه که حذف گردیده یقین می گردد:

نکته: اگر مستثنی متصل باشد و مستثنی منه هم ذکر شده باشد ولی قبل از إلّا فعل به صورت منفی آمده باشد توضیح دارد مستثنی بدل از مستثنی منه است، ما أکَلَ الطّلابُ إلّا یوسفُ ، ما ضربتُ الرجالَ إلّا علیاً .

غیر و سوی از ادات استثناء هستند و بر مستثنی اضافه می شوند، و خودشان اعراب مستثنی به الّا را می گیرند و مستثنی مضاف الیه می گردد. جاءَ الطلابُ غیرَ محمدٍ.