سيستم هاي تصوير نقشه

ترسيم شكل كره ي زمين بر روي سطوح مختلف را «تصوير كردن» مي نامند. به مدل هايي كه اين فرآيند راانجام مي دهند،‌«سيستم تصوير» مي گويند.

هر يك از اين مدلها، متناسب با مناطق خاصي از جهان است؛ براي مثال، برخي از اين سيستم تصويرها براي ترسيم نقشه ي كشورهاي واقع در اطراف خط استوا مناسب است و بعضي از آنها نيز براي تهيه ي نقشه ي كشورهايي كه در بخش هاي شمالي يا جنوبي كره ي زمين واقع شده اند، كاربرد مناسبي دارند. برخي از معروف ترين اين سيستم ها عبارت اند از:

الف- سيستم تصوير مسطح (قطبي)

ب- سيستم تصوير مخروطي

پ- سيستم تصوير استوانه اي.

الف- سيستم تصوير مسطح (قطبي): در اين روش، كاغذ حساس عكاسي را در نقطه ي قطب شمال بر كره ي جغرافيايي مماس مي كنيم. در اين حالت، اگر مركز را، مركز تصوير در نظر بگيريم كه در يك لحظه لامپي در آن روشن و خاموش مي شود (عكس برداري)، تصوير مدارها، نصف التهارها، نقطه ي قطب و قاره هاي اطراف را به اين شكل خواهيم داشت.

اين صفحه ي حساس را مي توان در نقاط دلخواه ديگر مثل قطب جنوب بر كره ي جغرافيا مماس كرد و نقشه ي مناسبي از اين قاره به شكل واقعي آن به دست آورد. امروزه براي تهيه ي نقشه ي قطب ها، كشورهاي كوچك، جزيره ها و نظاير آن از اين سيستم تصوير استفاده مي شود.

در اين سيستم تصوير، مدارها دايره ي متحد المركزي هستند كه مركز آنها، تصوير نقطه ي قطب شمالاست. نصف النهارها به شكل خطوطي متقاطع ظاهر مي شوند كه همگي از قطب شمال عبور مي كنند. بديهي است در اطراف نقطه ي تماس، تصاوير قاره ها دقيق و مشابه واقعيت خواهد بود اما هرچه از مركز قطب دور شويم، تصوير قاره ها و كشورها كشيدگي پيدا مي كنند و از شكل طبيعي خارج مي شوند.

ب- سيستم تصوير مخروطي: در اين سيستم كاغذ حساس عكاسي را به شكل مخروطي بر سطح كره ي جغرافيايي مورد نظر به گونه اي مماس مي كنند كه خط تماس، يكي از مدارها باشد.

در اين حالت، رأس مخروط مي تواند در بالاي يكي از قطب ها قرار گيرد. به مداري كه در آن سطح مخروط با كره مماس است، «مدار استاندارد» مي گويند. نقشه ي كشورها و قاره ها در اطراف مدار استاندارد واقعي تر است.

در اين سيستم، پديده ها همچون قاره ها و كشورها روي سطح مخروط تصوير و با باز و مسطح كردن صفحه ي مخروط، تصوير مدارها و نصف النهارها و نيز نقشه هاي قاره ها به شكل زير ظاهر خواهد شد.

پ- سيستم تصوير استوانه اي: در اين سيستم، صفحه ي حساس تصوير را به صورت استوانه در مي آوريم و مطابق شكل زير در مدار استوا بر كره ي جغرافيايي مورد نظر مماس مي كنيم. پس از عكس برداري، اگر در نظر بگيريم كه پديده هاي روي كره بر سطح استوانه منعكس شده اند، در نقشه ي حاصل، تصوير قاره ها، مدارها و نصف النهارها (خطوط متقاطع و عمود بر هم) ديده مي شود

نمونه اي از يك نقشه در سيستم «ملويد» است كه براي نمايش دادن تمام سطح كره ي زمين در يك صفحه كار مي رود. در اين سيستم، شكل كلي قاره ها و مساحت آنها در روي زمين حفظ شده و مساحت قاره ها و اقيانوس ها نسبت به هم تغيير چنداني ندارند اما در برخي از سيستم هاي تصوير، فواصل يكسان مهم است؛ از اين رو در هوانوردي كه حداقل فواصل مطرح است، نقشه هاي هم فاصله كاربرد دارند. سيستم تصوير هاي ديگري وجود دارند كه مزيت آنها هم زاويه بودن است. اين سيستم ها در دريانوردي بيشتر كاربرد دارند و نقشه هاي دريانوردي در اين مدل ها تهيه مي شود.ص 48تا52