اسم هاي منصرف و غير منصرف:

مي دانيم که در زبان عربي 4 گونه اعراب براي کلمات وجود دارد:

1) ظاهري

2) تقديري

3) محلّي

4) فرعي

اعراب فرعي، اعرابي است که برخي از اسم هاي معرب به جاي علائم اصلي اين اعراب را مي گيرند. مثلاً در مثني ها : انِ نشانه رفع کلمه و ينِ نشانه نصب و جر مي باشد.

در جمع مذکر سالم ونَ : نشانه رفع و ينَ نشانه نصب و جر مي باشد.

و جمع مونث سالم هرگاه منصوب شود به جاي مي گيرد. و فقط در حالت نصب اعرابش فرعي است در اسماء خمسه (اب، اخ، حم، ذو، فو) در حالت رفعي واو در حالت نصبي الف در حالت جر ياء مي گيرد.

اسم هاي غير منصرف (ممنوع من الصرف):

اين اسمها، اسم هايي هستند که هرگاه مجرور شوند به جاي کسره فتحه فرعي مي گيرد و هيچ گاه تنوين نمي گيرند اين اسم ها بر 5 نوع هست:

1) علم مونث= مانند فاطمة،‌حمزة،‌مريم

2) علم غير عربي= مانند يعقوب، يوسف،‌ابراهيم

3) نام شهر و کشور= مانند مکه، ايران

4) اسم هاي بر وزن (اَفْعَلِ ، ‌فَعلا ، ‌فُعلي ، فَعلان) = مانند: اکبر، حمراء،‌فضلي، عطشان

5) جمع مکسر بر وزن مفاعل و مفاعيل و فواعل= مانند: مصابيح، مساجد

هم چنين اسم هايي که مختوم به «ي» يا «اء» زائد باشند مانند = ليلي، زهراء غير منصرف مي باشند.

نکته: اسم هاي غير منصرف در صورت گرفتن أل و يا مضاف واقع شدن مي توانند حرکت کسره را بگيرند و ديگر جرّ آن به فتحه نيست بلکه به کسره خواهد بود.

نکته: بيشتر اسم هاي معرب، منصرف هستند.

نکته: اسامي همه پيامبران غير منصرف مي باشند غير از اين اسامي زير:

(نوح،شيث، هود، لوط، صالح، شعيب،‌محمد(ص)) که منصرف هستند.

بديهي است اسمي که هيچ يک از شرايط 5 گانه مذکور را نداشته باشد منصرف است.