| تعداد بازديد تا كنون: 2628 بار |
| عنوان : معرب و مبني |
معرب به كلمه اي مي گويند كه حركت آخر آن تغيير كند مثل: اسم حَسن در مثالهاي زير:
| جاء حسنٌ ،ضربتُ حسناً ، ذهبتُ عند حسنٍ
| در مثالهاي زير مشاهده مي كنيم ،اعراب فعل مضارع هم تغيير مي كند و متوجه مي شويم كه فعل مضارع هم مانند بعضي اسمها معرب است: | يَكتُبُ ، لا يَكتُبْ ، لن يكتُبَ كه فعل مضارع به ترتيب مرفوع،مجزوم و منصوب است. | مبني به كلماتي مي گوييم كه اعراب آنها تغيير نكند يعني حركت آخر آن همواره ثابت است ،مثل: | جاءَ هُوَ ،رأيتُ هُوَ ،ذهبتُ إلي هُوَ ، مشاهده مي كنيم اعراب هُوَ در تمام حالات ثابت ماند و تغييري نكرد. | نكته : وقتي به يك كلمه مبني مي رسيم بايد ببينيم مبني بر فتح ،ضمّ ، كسر يا سكون است،مثلاً : إجْلِسْ ، أينَ ، نَحنُ ، لِ به ترتيب مبني بر سكون ، فتح ،ضمّ و كسر است. | اقسام اسامي مبني : | 1) تمامي انواع ضمير اعمّ از متصل و منفصل ، 2) اسامي موصول به جز اقسام مثنايشان 3) اسامي اشاره به جز اقسام مثنايشان 4) اسامي شرط ، اسمهاي غير متصرف و مبني هستند كه در اول كلام مي آيند و دو جمله را به هم مرتبط مي كنند كه جمله ي اول را شرط و جمله ي دوم را جواب شرط مي نامند و مهمترين آنها عبارتند از : «مَنْ (هركس) ، ما (هرچه) ، متي(هروقت) ، أينما ، أينَ ، حيثُما (هرجائي كه) ، مَهْما(هروقت) ، كيفما(هرطور) ، إذاما(اگر). | 5) برخي از ظروف ، ظروف به اسمهائي گويند كه زمان يا مكان انجام كاري را نشان مي دهند. مثل: | «رأيتُ علياً أمسِ»أمسِ ظرف زمان است، «جلستُ امامَ صديقي» امامَ ظرف مكان است. | ظروف مبني عبارتنداز : «أينَ (هرجا) ، حيثُ (جائيكه) ، إذ ، إذا (هرگاه)، أيّان (هرگاه) ، لدن ، (نزد) ، قطُّ (هرگز) ، الآن ، مَعَ (باهم) ..... | 6) اسامي استفهام «أينَ (كجا) ،كيفَ(چگونه) ، متي(كي؟ ) ، ما(چه چيز) ، مَنْ(چه كسي) ، كم(چه قدر) ، أيّان (چه وقت). | 7) اعداد از «11 تا 9» به جز عدد (12) كه معرب است ، أحَدَ عَشَر ، ثلاثة عَشَرَ ، اربعَةَ عَشَرَ ، خَمْسَةَ عَشَرَ .... تسعة عَشَرَ» همگي مبني و هر دو جزءشان مبني بر فتح است امّا «اثنا عَشَرَ» (12) معرب است. | اقسام افعال مبني: | 1) كليه ي فعلهاي ماضي ، مثل : ضَرَبَ ،كتبتُما ، أكلْتُ ، انْتَظَرَ ....
| 2) فعل امر حاضر ،مثل : إضْرِبْ ، ناصِرْ ، اُكتُبْ ....
| 3) دو صيغه ي جمع مؤنث غايب (6) و جمع مؤنث مخاطب (12) فعل مضارع ، مثل : يَذْهَبْنَ ، تَذْهَبْنَ .
| نكته : هرگاه نون تأكيد «نَّ» به صيغه هاي (13 - 14 – 7- 4- 1) فعل بچسبد فعل مضارع را مبني بر فتح مي گرداند: تكتُبَنَّ ، مبني بر فتح است. | اقسام حروف مبني :
| حروف به تمامي مبني هستند.
| نكته : كلمات مبني اگر نقشي در جمله داشته باشد اعراب آنها محلي است، مثل: |  | در اينجا لازم مي دانم اشاره اي به اصطلاح اسامي منصرف و غيرمنصرف داشته باشم: | اسامي معرب علاوه بر تقسيم بندي هاي ديگر به دو قسم منصرف و غير منصرف نيز تقسيم بندي مي شوند: | اسم منصرف : اسم معربي است كه تنوين و تمامي حركات اعراب را مي پذيرد مثلاً محمد، كتاب ، معلم .... همگي اسامي معرب منصرف هستند. | اسم غير منصرف: اسم معربي است كه تنوين و كسره را نمي پذيرد و انواعي دارد كه به شرح زير است: | 1- تمامي اسامي عَلَم مؤنث: فاطمة ، مريم ، زهراء ..... | 2- اسامي شهرها،كشورها و قبايل : ايران ، اصفهان ، قريش ، بيروت ....
| 3- تمامي اسامي عَلَم «غير عربي» : اسماعيل، يعقوب، ابراهيم، يوسف ...
| 4- اسامي عَلَمي كه "ان" زائده ختم شوند: عمران ، عُثمان، سليمان ....
| 5- اسامي عَلَمي كه بر وزن فعل باشند : يزيد ، أحْمَد ...
| 6- صفتي كه بر وزن فَعْلان و مؤنث آن بر وزن باشد: سَكْران ،  | 7- صفتي كه بر وزن أفْعَل و مؤنث آن بر وزن فَعْلاء باشد: أَحْمَر، حَمْراء | 8- تمامي اسامي كه به (اء) زائده و الف مقصوره زائده ختم شده باشند ، خواه مفرد باشند مثل : زهراء و و خواه جمع باشند مثل : خطباء و ، خواه علم باشند،مثل : و زكرياء و خواه صفت باشند مثل : و خضراء. | 9- جمعهاي مكسري كه بر وزن مفاعِل يا مفاعيل و يا اوزاني شبيه به اين دو وزن به اين صورت كه الف ، حرف سوم آنها باشد و دو يا سه حرف بعد از الف واقع شده باشد نيز جزء غير منصرفها هستند مثل: مصابيح ، مساجِد ، مفاتيح، شواهِد ، مراحِل..... | نكته : اسامي غير منصرف اگر "ال" داشته باشند و يا مضاف واقع شوند، فقط كسره را مي پذيرند. | ذهبتُ عنْد أصدقاءَ – ذهبتُ عند الخطباءِ |
|