نقش شهر :

هر شهر داراى نوعى عملكرد و كار اصلى است. جغرافى دانان شهرهايى را كه از نظر عملكرد يا نقش، ويژگى‌هاى مشابهى دارند، به گروه‌هايى تقسيم مى‌كنند. اين طبقه بندى‌ها براساس ديدگاه و نگرش جغرافى دانان با هم متفاوت است.

عمده ترين نقش‌ها يا عملكرد شهرها عبارتند از :

1- شهرهاى ادارى – سياسى : اين شهرها اغلب پايتخت، مركز استانها يا ايالت‌ها و مادر شهرهاى ناحيه‌اى هستند و نقش مهم آن‌ها اداره و كنترل سياسى و ادارى كشور يا ناحيه است.

وزارت خانه‌ها و اداره‌هاى مهم دولتى و سفارت خانه‌ها دراين شهرها مستقر شده اند. مثل تهران (ايران )، آنكارا (تركيه)، مسكو (روسيه)، نيويورك (فقر سازمان ملل متحد)

2- شهرهاى بندرى: اين شهرها در كنار سواحل درياها و رودها شكل مى گيرند و معمولاً در پيرامون تأسيسات بندرى – يعنى جايى كه مواد اوليه و كالاها از خشكى به آب يا بر عكس حمل مى‌شوند – توسعه مى‌يابد، در اين شهرها معمولاً انبارها، كارگاه‌هاى ساخت و تعمير كشتى، ساختمان بانك‌ها، بيمه و گمرك وجود دارد مانند بندرامام خمينى و بندرخرمشهر (ايران) بندر هنگ كنگ (هنك كنگ)

3- شهرهاى ارتباطى: اين شهرها معمولاً در كنار جاده‌هاى ارتباطى مهم يا نقاطى كه چند راه به يكديگر مى‌پيوندند. قرار گرفته‌اند و در نتيجه‌ى اين امر توسعه يافته‌اند مانند پاريس (فرانسه)

4- شهرهاى صنعتى: اين شهرها به دليل وجود صنايع خاص رشد و توسعه يافته‌اند. البته در شكل گيرى شهرهاى صنعتى، عوامل مختلفى دخالت دارد و همه‌ى شهرهاى صنعتى در مجاورت صنايع طبيعى يا مواد اوليه به وجود نمى آيند؛ مثلاً برخى از صاحبان صنايع كارخانه‌هاى خود را در نواحى پرجمعيت وپر مصرف بنا مى‌كنند تهران (ايران) استقرار صنايع سبك در اطراف شهر، منچستر (انگلستان) صنايع نساجى از نمونه‌هاى شهرهاى صنعتى اند.

5- شهرهاى معدنى: استخراج معادن موجب جذب نيروى انسانى به يك ناحيه مى شود. و در نتيجه، شهرهاى معدنى به وجود مى‌آيند. اگر درشهرهاى معدنى صنايع تبديلى ايجاد نشود و ذخيره معادن به پايان برسد، پديده‌ى مهاجر فرستى شكل مى‌گيرد. در اين صورت ممكن است شهر به محل سكونت باز نشستگان تبديل شود. ژوها نسبرگ (آفريقايى جنوبى) استخراج معادن طلا‌، مسجد سليمان و آبادان (ايران) استخراج نفت نمونه‌هايى از شهرهاى معدنى‌اند.

6- شهرهاى دانشگاهى: در اين شهرها مجتمع هاى بزرگ دانشگاهى‌، كتابخانه‌ها و آزمايشگاه‌هاى مختلف، انتشارات، محلات مسكونى و دانشجويان و استادان وجود دارد. برخى از اين شهرها وسعت كمى دارند ولى به دليل وجود دانشگاه‌هاى معتبر پرجمعيت‌اند و از مليت‌هاى مختلف دانشجو مى‌پذيرند. مانند كمبريچ (انگلستان)، بركلى (كاليفرنيا، ايالات متحده‌ى آمريكا)

7- شهرهاى مذهبى: اين شهرها به دليل وجود اماكن مقدس و زيارتگاه‌ها توسعه مى‌يابند. دراين شهرها علاوه بر مكان هاى مقدس، مراكز آموزشى در زمينه‌هاى دينى يا مراكز خدماتى مربوط به زائران نيز به وجود مى‌آيد مانند مشهد و قم (ايران)، اورد (فرانسه) بنارس (هند)

8- شهرهاى موزه‌اى و هنرى: در اين شهرها جشنواره‌هاى بزرگ هنرى برگزار مى شود و همه ساله عده‌ى زيادى جهت بازديد از جشنواره‌ها به اين گونه شهرها هجوم مى‌آورند. نمايشگاه‌هاى بزرگ، موزه‌ها و آثار تاريخى و انجمن‌هاى ادبى و اقامتگاه‌هاى هنرمندان در اين شهرها مشاهده مى‌شود.

برخى از شهرهاى موزه اى و هنرى به دليل داشتن آثار تاريخى و معمارى متعدد خود در حكم موزه اند و به آن‌ها موزه شهرمى گويند مانند اصفهان (ايران) فلورانس و و نيزو رم (ايتاليا) پاريس (فرانسه)

9- شهرهاى توريستى: اين شهرها به دليل وجود جاذبه هاى گردشگرى توسعه ورونق يافته‌اند برخى از شهرهاى توريستى به دليل داشتن امكانات و جاذبه‌هاى گردشگرى و مناسب بودن شرايط آن‌ها براى ورزش هاى زمستانى رونق يافته‌اند و به برف شهرها (مانند سن موريتز در سوييس) معروف‌اند برخى از آن‌ها به دليل آب و هواى سالم به محل تجمع بازنشستگان مرفه تبديل شده و در نتيجه توسعه يافته‌اند.

10- شهرهاى بازرگانى : مهم ترين نقشى كه شهرها از ابتدا به عهده داشته‌اند‌، بازرگانى يعنى – جمع آورى مواد اوليه از روستاهاى اطراف و توزيع كالاهاى ساخته شده در شهر و نواحى اطراف – بوده است. شهرها تقريباً هر نقش و وظيفه‌اى كه داشته باشند، نمى‌توانند از فعاليت‌هاى بازرگانى دور بمانند. وجود بازارهاى بزرگ و متنوع و مغازه‌هاى عمده فروشى و خرده فروشى از ويژگى‌هاى يك شهر بازرگانى است. گاهى توسعه‌ى وسايل حمل ونقل و راه‌ها در گسترش اين گونه شهرها مؤثر واقع مى‌شود ص 128تا 125