«لاي» نفي جنس

«لاي» نفي جنس براي نفي مطلق به كار مي‌رود و معادل «هيچِ» تأكيدي در زبان فارسي است. مثال: «ميراثَ أنفعُ من الادبِ»(هيچ ارثي سودمندتر از ادب نيست)

لا: «لا»ي نفي جنس / ميراث: اسم «لا» / أنفعُ: خبر «لا»

«عمل «لا»ي نفي جنس»

لاي نفي جنس مانند حروف مشبهة بالفعل اسم را منصوب و خبر را مرفوع مي‌كند.

انواع اسم «لا»ي نفي جنس

اسم «لاي» نفي جنس سه قسم است: مفرد، مضاف و شبه مضاف (منظور از «مفرد» اسمي است كه مضاف و شبه مضاف نباشد)

1- مفرد: اگر اسم «لا» مفرد باشد، آن را بدون تنوين و با علامت فتحه به كار مي‌برند. نداشتن تنوين نشانه مبني بودن اسم است و چون اسم‌هاي مبني اعراب محلّي دارند، از اين رو اسم «لا» مبني بر فتح و محلاً منصوب است.

نكته:

اگر اسم «لا» از اسم‌هايي باشد كه علامت اعرابشان نيابي است مبني بر علامت نصب و محلاً منصوب است. مثلا در جمله «لا ضدَّينِ مجتمعان»، «ضدَّينِ» اسم مثني و از اسم‌هايي است كه علامت اعرابش نيابي است از اين رو در تركيب آن مي‌گوييم: ضدّين: اسم «لا»، مبني بر ياء و محلا منصوب.

2- مضاف

اگر اسم «لا» مضاف باشد، منصوب است. مثال:

لا عملَ خيرٍ ضائعٌ

در اين جمله «عملَ»، اسم «لا» و مضاف است و از اين رو منصوب است.

3- شبه مضاف

شبه مضاف اسمي است كه با فاعل يا مفعول با ظرف يا جار و مجرور يا به كار رود.

مثال: « 1 » لا حَسناً خُلقُه مبغوض

در اين مثال، كلمه «خُلقُ» براي «حسناً» فاعل است و به همين دليل «حسناً» فاعل است و به همين دليل «حسناً» شبه مضاف و منصوب مي‌باشد.

مثال2: لا مُهمِلاً درسَهُ ناجِحٌ

در اين مثال، كلمه‌ي «درسَ» براي «مُهملاً» مفعول است و به همين دليل «مُهملاً» شبه مضاف و منصوب است.

مثال3: لا واثقاً باللهِ مخذولٌ

در اين مثال نيز « بالله » جار و مجرور و متعلق به «واثقاً» است، لذا « واثقاً » شبه مضاف و منصوب است.