| تعداد بازديد تا كنون: 1817 بار |
| عنوان : اعراب نيابي |
| |
اسمهاي ابٌ (پدر)، اخٌ (برادر)، ذو (صاحب)، فمٌ (دهان)، حمٌ (خويشاوند همسر) را «اسمهاي پنجگانه» گويند.
| علامت اعراب اين اسمها در حالتهاي رفع، نصب و جر به ترتيب واو، الف و ياء است يعني در حالتهاي رفع، نصب و جر، سه حرف فوق جانشين ضمه، فتحه و كسره ميشود. ذَهَبَ اَبوكَ، رأيتُ أباكَ، سلّمتُ علي أبيك. |  نكته:
| علامت اعراب اسمهاي پنجگانه زماني نيابي است كه شرايط زير برقرار باشد:
| الف: اسامي فوق مضاف باشند؛ در غير اين صورت اعرابشان اصلي است.
| ب: مضافاليه نبايد ياء متكلم باشد؛ در غير صورت علامت اعراب تقديري است.
| | در اسم مثني در حالت رفع، الف جانشين ضمه و در حالتهاي نصب و جر، يائ ماقبل مفتوح جانشين فتحه و كسره است. | ذهب الرّجلان (الف جانشين ضمه است)
| رايتُ الرجلين (ياء جانشين فتحه است) | سلمتُ علي الرّجلين (ياء جانشين كسره است) | | در جمع مذكر سالم، در حالت رفع، واو جانشين ضمه و در حالتهاي نصب و جر ياء ماقبل مكسور وجانشين فتحه و كسره است. | ذهب المعلمونَ (واو جانشين ضمه است)/ رايت المعلّمين (ياء جانشين فتحه است) / سلمتُ علي المعلمين (ياء جانشين كسره است). | | در جمع مؤنث سالم، درحالت نصب، كسره، جانشين فتحه است و علامت اعراب در حالت هاي رفع و جر اصلي است (در حالت رفع، ضمه و در حالت جر، كسره به كار ميرود) | ذهبتِ المعلماتُ (علامت اعراب اصلي است)
| رايتُ المعلماتِ (كسره جانشين فتحه است) | سلمتُ علي المعلماتِ (علامت اعراب اصلي است) | | در اسم غير منصرف در حالت جر، فتحه جانشين كسره است و علامت اعراب در حالتهاي رفع و نصب اصلي است (در حالت رفع، ضمه و در حالت نصب، فتحه به كار ميرود).
| مثال:
| ذهبتُ فاطمةُ (علامت اعراب اصلي است) | رايتُ فاطمةَ (علامت اعراب اصلي است) | سلّمتُ علي فاطمةَ (فتحه جانشين كسره است)
| | فعلهاي پنجگانه، صيغههايي از فعل مضارع هستند كه آخرشان نون جايگزين ضمه به كار ميرود. چون شمار اين صيغه ها پنج است، به آنها «فعلهاي پنجگانه» گويند. مثلاً در فعلهاي پنجگانه گويند.
| مثلاً در فعل «يذهبُ» فعلهاي پنجگانه عبارتنداز: يَذهبان، يَذهبونَ، تَذْهبانِ، تذهبُونَ، تذهبينَ | در فعلهاي پنجگانه، در حالت رفع، نون جانشين ضمه در حالت نصب و جزم حذف نون جانشين فتحه و سكون است. | يذهبان (در حالت رفع و نون جانشين ضمه است)
| أن يذهبا (در حالت نصب و حذف نون جانشين فتحه است. | لم يذهبا (در حالت جزم و حذف نون جانشين سكون است. | | علامت جزم صيغه هاي 1 و 4 و 7 و 13 و 14 مضارع ناقص، حذف حرف علّه است حذف حرفه علّه جانشين سكون است؛ مانند: لم يدعُ لم يَهْدِ (در فعل اوّل حذف واو و در فعل دوم حذف ياء جانشين سكون است) |
انواع موارد اعراب نيايي را در نمودار زير مشاهده ميكنيد:
|  |
|